اشاره ای به زبان و جغرافیای کیاسه
زبان ما : ازنظرجغرافیایی گیلان بزرگ به دوبخش دیلمستان ( اشکور و دیلمان ) و گیلان (بیه پس و بیه پیش ) را شامل می شود اما گیلکی یک زبان و گفته می شود شامل سه لهجه بیه پیش ، بیه پس و گالشی است گویا لهجه رودباری را به حساب گالشی زده اند من سالها درانزلی و رودسر و کلیشم زندگی کرده ام و طبعا با ۴ لهجه گیلکی بخوبی آشنایی دارم مازندرانیها هم به زبان خود گلکی می گویند از آنجایی که ۴ سال هم مازندران زندگی کردم به آن زبان هم تسلط کامل داشتم . اما دیلمستانیها هم به دو بخش کلایی (مزرعه دار و یکجانشین )و گالش ( غالبادامدارو کوچ کننده ) تقسیم می شوند کلایی ها وگالشها هزاران سال درکنار همدیگر همزیستی مسالمت آمیزی داشتند اما اندکی لهجه وآداب و عادات آنها با هم فرق دارد کیاسه شامل مجموعه ای از گالشها و کلاییهاست . ( کلا kala یعنی مزرعه گندم وجو ) البته گالشها وکلاییها تا کوههای بعد از ساری هم ساکنند متاسفانه بنا به دلایلی به کلایی گری و گالش گری و زبانشان آسیب زیادی رسیده والان بچه هایشان فارسی زبانند البته اغلب لهجه قزوینی و تهرانی . فاجعه زمانی رخ داد که وقتی شما در صحبت با هموطن گالش و کلاهی خودت کلمه اصیل آبا و اجدادی را به زبان می آوردی به تونیشخند می زدند و بعضی دیگر ازگفتن اینکه گالش یا کلاهیند و یا اصلا روستاییند عارداشتند و بعضی اصلا یادی ازو طن و مردمانش نمی کردند اما حالا جای خوشبختی است که باهمت بسیاری از هموطنان به اصل خود بازگشت می کنیم وبچه هایمان را با زبان وفرهنگ مان که درحال نابودی بود آشنا می کنیم این یک افتخار است که فرهنگ مان و روستای مان رازنده نگه داریم والا درون این تمدن پوشالی چنان گم می شویم که هرگز یادی ا ز ما نشود بالاخره نوه هایمان از اصالتمان خواهند پرسید چه خواهیم گفت ؟؟!!.بدانیم بزرگی ، ارتباطی به محل تولد یاوابستگی به شخص و مکان … ندارد بلکه به معرفت و کمال است ( مثلا رئیس انجمن جراحان لاپاراسکوپی کانادا بچه یک دامدارچادرنشین لر بود همان ملتی که الان متاسفانه مدشده برایش جک می سازند) . از این به بعد با بچه هایمان به زبان خودمان حرف بزنیم قطعا آنها می فهمند . حرف آخر اینکه هرکه تامی تواند گاهی به لهجه کیاسه ای بگوید حتی اگر چهاردرمیان باشد قرارنیست که همه مسلط باشند اقلا یک سری کلمات برای مان یادآوری خواهد شد . کلمات ما اغلب دارای صدای بین فتهه و کسره و ضمه است بنابراین خواندنش فقط برای کسانی سخت است که به زبان ما تسلط ندارند مثلا ( کون گوروشه یعنی یک نوع اسکی روی خاک ) رافقط کسانی می خوانند که این کلمه را بشناسند . به امید زنده نگه داشتن روستایمان کیاسه . گالش و کلایی
باصرفه ترین وسیله نقلیه درکیاسه . کم خرج ، بی خطر . تاداریم قدرش را بدانیم قبل از اینکه الاغ چینی وارذ شود
